You are here: Home Q&A Vragen en Antwoorden

Vragen en Antwoorden

Questions and Answers English Fragen und Antworten Deutsch

Is er iets wat u altijd al hebt willen weten over taal? Wij hebben misschien het antwoord! Op deze pagina beantwoorden we vragen over taal die gesteld zijn door mensen die geen taalonderzoeker zijn. Heeft u een vraag over taal? Stuur ons uw vraag via deze link! Onderzoekers van het Max Planck Instituut zullen regelmatig vragen selecteren en nieuwe antwoorden publiceren. Bezoek ons dus opnieuw in de toekomst, want dan vindt u hier nieuwe antwoorden en komt u nog meer te weten over taal. 

Toon of verberg antwoordWaarom kunnen apen niet praten?
Link & Share

Apen hebben, net als mensen, alle anatomische onderdelen die nodig zijn om te kunnen praten: ze hebben een keel, strottenhoofdspieren en stembanden. Aan de andere kant kunnen apen deze spieren niet zo vrij en gecoördineerd bewegen als mensen dat kunnen. Dit is de reden waarom we niet met apen kunnen praten, alhoewel ze zeker een heleboel kunnen begrijpen en ons ook goed kunnen imiteren! (Klik op de link voor een voorbeeld.)

Toch is het communicatieve gedrag van apen niet eens zo heel anders dan dat van mensen. Net als veel andere dieren hebben apen een manier van communiceren ontwikkeld. Toch weigeren de meeste onderzoekers om zo'n communicatief systeem 'taal' te noemen, in de betekenis van menselijke taal, omdat deze systemen redelijk beperkt zijn. Zo is bijvoorbeeld het aantal communicatieve gebaren dat apen gebruiken beperkt: er zijn veel minder gebaren in 'apentaal' dan er woorden zijn in 'mensentaal'. Bovendien kunnen de gebaren niet gecombineerd worden om nieuwe betekenis te krijgen, iets wat mensen wel kunnen met hun woorden. Apen kunnen ook alleen communiceren over dingen die daadwerkelijk aanwezig zijn, terwijl wij mensen ook kunnen refereren naar het verleden, de toekomst en plaatsen en objecten die niet aanwezig zijn in het hier en nu.

4.02apes

Een andere reden waarom apen niet kunnen 'praten' is omdat ze niet genoeg cognitieve capaciteit hebben, iets wat nodig is voor complexe communicatieprocessen. Mensen zijn bijvoorbeeld in staat om een beperkt aantal woorden te combineren zodat ze met die woorden een onbeperkt aantal boodschappen kunnen verwoorden. We kunnen ook woorden op volgorde zetten zodat ze zinnen vormen, en die zinnen op zo'n manier bij elkaar brengen dat ze uiteindelijk een verhaal vormen. Apen hebben niet genoeg cognitieve capaciteit om zoveel informatie te verwerken. Apen kunnen honderden woorden leren, maar kunnen die niet, zoals mensen, in een creatieve manier gebruiken om complexe betekenissen en intenties te verwoorden.

Toch heeft recent onderzoek uitgewezen dat die delen van de hersenen die zorgen dat mensen taal kunnen produceren, misschien niet alleen aanwezig waren in de voorouders van mensen, maar ook in de voorouders van chimpansees. Bovendien vonden onderzoekers dat een deel van het menselijke brein dat gebruikt wordt voor het plannen en produceren van gesproken taal en gebarentaal (het gebied van Broca) ongeveer dezelfde rol speelt in de communicatie van chimpansees.

Katrin Bangel & Franziska Hartung
Vertaald door Lotte Schoot & Jolien ten Velden

Meer weten?

Meer video's over dieren en taal (link)

Chimps May Have A 'Language-Ready' Brain (link)

Did Neandertals have language? (link)

Pinker, S. (1994). The language instinct: how the mind creates language. New York: William Morrow & Co.

Taglialatela J.P., Russell J.L., Schaeffer J.A., Hopkins W.D. (2008). Communicative Signaling Activates 'Broca's' Homolog in Chimpanzees. Current Biology, 18, 343-348. (link)

Toon of verberg antwoordIn hoeverre wordt taal door andere dieren gebruikt?
Link & Share

Wij leren onze taal, gebruiken het om te verwijzen naar dingen die ergens anders of in de toekomst of het verleden zijn, combineren bekende woorden om volledig nieuwe boodschappen te creëren, en gebruiken het met de bedoeling om andere mensen te informeren. Tot op bepaalde hoogte kunnen elk van deze kenmerken ook gevonden worden in communicatiesystemen van andere diersoorten:

Leren

Dolfijnen ontwikkelen individuele fluitsignalen, die aan soortgenoten duidelijk maken wie het is, die roept. Dwergzijdeaapjes ‘brabbelen’ net als mensenbaby's, waarbij hun vocale repertoire zich langzaam vormt naar dat van volwassenen. Deze voorbeelden van vocaal leren laten zien dat dieren in staat zijn om hun communicatie vorm te geven of aan te passen gedurende hun ontwikkeling.

Bees waggle dance

Image: Chittka L: Dances as Windows into Insect Perception. PLoS Biol 2/7/2004: e216.

Verwijzen

Bijen geven de locatie van voedsel, dat vaak ver verwijderd is, door aan leden van hun kolonie door middel van een dans, en de alarmroep van groene meerkatten verschilt naar gelang de identiteit van hun belager. Het gedrag van bijen en groene meerkatten laat ons zien dat een beperkte vorm van referentiële communicatie mogelijk is, in ieder geval verwijzend naar dingen die zich ergens anders bevinden.

Combineren

Aanwijzingen voor de combinatorische aard van niet-menselijke taal (dat wil zeggen het vermogen om bekende communicatieve elementen met elkaar te combineren om te komen tot nieuwe boodschappen) zijn beperkt. Er zijn echter wel voorbeelden beschreven, zoals de Campbellmeerkatten die componenten van hun roep combineren om betekenissen te creëren die verschillen van de oorspronkelijke delen.

Bedoelen

Of communicatie bij andere soorten intentioneel is, is met name bestudeerd bij een van de diersoorten die het meest verwant is aan mensen, de chimpansee. Chimpansees gebruiken vaker alarmroepen om te waarschuwen voor gevaar bij onwetende soortgenoten, dan bij soortgenoten die van het gevaar op de hoogte zijn. Ook verandert hun geschreeuw tijdens agressieve ontmoetingen wanneer iemand dichtbij is die waarschijnlijk hun vijand kan verslaan.

Ondanks tientallen jaren van onderzoek, is de vraag welke aspecten van menselijke taal uniek zijn en welke gedeeld worden met andere diersoorten nog grotendeels onbeantwoord. Gegeven de diversiteit van efficiënte communicatiesystemen in de dierenwereld, zou een meer interessante en productieve vraag zijn hoe communicatiesystemen bij andere dieren werken, op een wijze die volledig verschilt van de onze.

 Katherine Cronin & Judith Holler
Vertaald door Jan Mathijs Schoffelen & Lotte Schoot

Meer weten?

Documentaires over dieren en taal. (link)

Fedurek, P., & Slocombe, K. E. (2011). Primate vocal communication: A useful tool for understanding human speech and language evolution? Human Biology, 83, 153-173. (link)

Janik, V. M. (2013). Cognitive skills in bottlenose dolphin communication. Trends in Cognitive Sciences, 17, 157-159. (link)

About MPI

This is the MPI

The Max Planck Institute for Psycholinguistics is an institute of the German Max Planck Society. Our mission is to undertake basic research into the psychological,social and biological foundations of language. The goal is to understand how our minds and brains process language, how language interacts with other aspects of mind, and how we can learn languages of quite different types.

The institute is situated on the campus of the Radboud University. We participate in the Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour, and have particularly close ties to that institute's Centre for Cognitive Neuroimaging. We also participate in the Centre for Language Studies. A joint graduate school, the IMPRS in Language Sciences, links the Donders Institute, the CLS and the MPI.

 
Vragen en Antwoorden

Stuur de onderzoekers van
het MPI een nieuwe vraag: 

Outlined font 1,5 pt wide cirkle 3 pt.

Dit project werd door Katrien 
Segaert,
Katerina Kucera en 
Judith Holler
 opgestart. 

Momenteel wordt dit project
gecoördineerd door:
Katerina Kucera
Sean Roberts
Agnieszka Konopka
Gwilym Lockwood
Connie de Vos

Vroegere leden:
Joost Rommers
Mark Dingemanse