You are here: Home Q&A Vragen en Antwoorden Hoe was taal in het begin?

Vragen en Antwoorden

Questions and Answers English Fragen und Antworten Deutsch

Is er iets wat u altijd al hebt willen weten over taal? Wij hebben misschien het antwoord! Op deze pagina beantwoorden we vragen over taal die gesteld zijn door mensen die geen taalonderzoeker zijn. Heeft u een vraag over taal? Stuur ons uw vraag via deze link! Onderzoekers van het Max Planck Instituut zullen regelmatig vragen selecteren en nieuwe antwoorden publiceren. Bezoek ons dus opnieuw in de toekomst, want dan vindt u hier nieuwe antwoorden en komt u nog meer te weten over taal. 

Hoe was taal in het begin?

Dat weet niemand! Dit is een van de grootste vraagstukken binnen het onderzoek naar taalevolutie. Taal is niet als stenen of skeletten; er zijn geen tastbare taalfossielen en dus geen voorbeelden die we direct kunnen bestuderen. Tenminste, niet van zo lang geleden. Er zijn wel voorbeelden van geschreven taal bewaard gebleven die meer dan 6.000 jaar oud zijn, maar evolutionair gezien is dat nog relatief jong. Toch suggereren onderzoeken dat mensen misschien al 500.000 jaar talen gebruiken die niet zo veel verschillen van de talen die wij nu gebruiken.

Time

Image: Alexandre Duret-Lutz

Om een idee te krijgen van de evolutie van taal, wordt deze gemodelleerd. Om dat te doen gebruiken onderzoekers computationele modellen, experimenten met proefpersonen of bestuderen ze talen die pas recent zijn ontwikkeld, zoals gebarentalen of zogenaamde 'creool-talen'. Op deze manier kunnen we nog steeds niet zeker weten hoe de eerste talen hebben geklonken, maar we kunnen wel onderzoeken hoe communicatiesystemen zich ontwikkelen.

Een voorbeeld van een taalevolutie-experiment, waarin de ontwikkeling van communicatiesystemen werd onderzocht, is een experiment waarin gebruik werd gemaakt van een spelletje dat lijkt op Pictionary. Spelers moesten betekenis overbrengen door middel van tekeningen. De onderzoekers ontdekten dat onderhandeling en terugkoppeling tijdens dit spel heel belangrijk waren om een succesvol communicatiesysteem te ontwikkelen.

In een ander experiment leerden proefpersonen een kunstmatige taal. Proefpersonen waren in een reeks aan elkaar verbonden: de eerste proefpersoon moest de kunstmatige taal, waarin geen regels waren, eerst zelf leren, en vervolgens moest hij wat hij zich nog van de taal kon herinneren aan een tweede proefpersoon leren. De tweede proefpersoon moest de taal (of wat hij ervan onthouden had) weer aan een derde proefpersoon leren. Op deze manier wordt gesimuleerd hoe taal wordt overgebracht van generatie op generatie, hoewel dit proces in de echte wereld duizenden jaren duurt en in dit experiment slechts een middag. De onderzoekers merkten op dat taal verandert van het hebben van verschillende woorden voor iedere betekenis naar het hebben van kortere woorden die een deel van de betekenis reflecteren en die samengevoegd kunnen worden. Er ontstond dus een taal met regels.

Er kan dus gezegd worden dat vroegere talen wellicht één woord hadden voor iedere betekenis en dat ze die woorden geleidelijk hebben opgebroken en regels creëerden om met combinaties van kleinere woorden dezelfde betekenis te verwoorden. Toch denken andere onderzoekers dat talen begonnen met korte woorden voor iedere betekenis en dat sprekers geleidelijk leerden om die woorden samen te voegen. Sommige onderzoekers denken dat taal plotseling is geëvolueerd, terwijl anderen denken dat dit langzaam is gebeurd. Sommigen denken dat delen van taal zijn ontstaan in verschillende plaatsen op hetzelfde moment, en dat ze zijn samen gebracht door contact tussen groepen. Er zijn andere onderzoekers die denken dat de eerste talen meer als muziek hebben geklonken. Er zijn ook veel suggesties dat de eerste talen gebarentalen waren, en dat gesproken talen pas later zijn ontstaan.

Onderzoekers moeten creatieve manieren vinden om dit vraagstuk te bestuderen en taalwetenschappelijke kennis combineren met psychologie, biologie, hersenonderzoek en antropologie. 

Seán Roberts & Harald Hammarström
Vertaald door Lotte Schoot & Nadine de Rue

Meer weten?

Hoe sprak de oermens? Over taalevolutie. (link)

Experimenten naar de evolutie van taal (Engels):

Communicating with slide whistles (link)
The iterated learning experiments (link)
Blog posts on language evolution experiments (link1, link2)

Verder lezen?

Galantucci, B. (2005). An Experimental Study of the Emergence of Human Communication Systems. Cognitive Science, 29, 737-767. (link)

Hurford, J. (forthcoming). Origins of language: A slim guide. Oxford University Press.

Johansson. S. (2005), Origins of Language: Constraints on hypotheses. Amsterdam: John Benjamins.

Kirby, S., Cornish, H. & Smith, K. (2008). Cumulative cultural evolution in the laboratory: An experimental approach to the origins of structure in human language. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 105,10681–10686. (link)

Click to start the video on YouTube

About MPI

This is the MPI

The Max Planck Institute for Psycholinguistics is an institute of the German Max Planck Society. Our mission is to undertake basic research into the psychological,social and biological foundations of language. The goal is to understand how our minds and brains process language, how language interacts with other aspects of mind, and how we can learn languages of quite different types.

The institute is situated on the campus of the Radboud University. We participate in the Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour, and have particularly close ties to that institute's Centre for Cognitive Neuroimaging. We also participate in the Centre for Language Studies. A joint graduate school, the IMPRS in Language Sciences, links the Donders Institute, the CLS and the MPI.

 
Vragen en Antwoorden

Stuur de onderzoekers van
het MPI een nieuwe vraag: 

Outlined font 1,5 pt wide cirkle 3 pt.

Dit project werd door Katrien 
Segaert,
Katerina Kucera en 
Judith Holler
 opgestart. 

Momenteel wordt dit project
gecoördineerd door:
Katerina Kucera
Sean Roberts
Agnieszka Konopka
Gwilym Lockwood
Connie de Vos

Vroegere leden:
Joost Rommers
Mark Dingemanse