You are here: Home Q&A Vragen en Antwoorden Hoe werkt manipulatie door taal?

Vragen en Antwoorden

Questions and Answers English Fragen und Antworten Deutsch

Is er iets wat u altijd al hebt willen weten over taal? Wij hebben misschien het antwoord! Op deze pagina beantwoorden we vragen over taal die gesteld zijn door mensen die geen taalonderzoeker zijn. Heeft u een vraag over taal? Stuur ons uw vraag via deze link! Onderzoekers van het Max Planck Instituut zullen regelmatig vragen selecteren en nieuwe antwoorden publiceren. Bezoek ons dus opnieuw in de toekomst, want dan vindt u hier nieuwe antwoorden en komt u nog meer te weten over taal. 

Hoe werkt manipulatie door taal?

Er zijn veel manieren waarop je iemand met taal kunt manipuleren. Zo kun je bijvoorbeeld de aandacht vestigen op positieve in plaats van op negatieve woorden ('95% vetvrij' in plaats van '5% vet'). Ook kan je neutrale informatie een emotionele ondertoon geven door te spelen met intonatiepatronen, belangrijke informatie kan 'weggemoffeld' worden door het bewust in die delen van de zin te plaatsen waar mensen doorgaans weinig aandacht aan besteden, enzovoort. Met andere woorden: taal biedt ons vele instrumenten om anderen te manipuleren. Hier zal de focus liggen op hoe metaforen hiervoor ingezet kunnen worden.

Puppethttp://doctor-major.deviantart.com/art/Puppet-Show-383091069

Image: Doctor-Major

Door het gebruik van metaforen kan het oordeel van de luisteraar in een bepaalde, gewenste, richting worden gestuurd. Twee Stanford-psychologen, Paul Thibodeau en Lera Boroditsky, hebben onderzocht hoe dit werkt. Zij lieten een groep proefpersonen criminaliteitsstatistieken zien met een begeleidende tekst waarin criminaliteit vergeleken werd met een beest (‘azend op de stad’, ‘loerend in de buurt’), en een andere groep kreeg statistieken te zien waarin criminaliteit als een virus (‘de stad besmetten’, ‘een plaag voor de buurt’) werd neergezet. Vervolgens werd aan de proefpersonen gevraagd wat zij aan de criminaliteit zouden doen. De eerste groep proefpersonen (de 'beest'-groep) was geneigd om rechtshandhavingsmaatregelen aan te dragen, zoals het vastzetten van criminelen, het handhaven van de wet of het straffen van wetsovertreders. Aan de andere kant stelde de tweede groep (de 'virus' -groep) veel vaker hervormingsmaatregelen voor, zoals het diagnosticeren en behandelen van of het beschermen tegen criminaliteit. Het plaatsen van dezelfde informatie in verschillende contexten bleek zelfs een groter effect op de voorkeur voor een bepaalde aanpak tegen criminaliteit te hebben dan de factoren die reeds bekend staan om hun invloed hierop. Zo is bekend dat affiniteit met conservatief-politieke denkbeelden en daders van het mannelijke geslacht mensen bevooroordeelt jegens de handhavingsmaatregelen, maar dit effect is dus niet zo sterk als het gebruiken van een beest-metafoor.

Waarom realiseren mensen zich niet dat metaforen niet letterlijk genomen moeten worden? Criminaliteit is natuurlijk nooit bedoeld als daadwerkelijk beest of virus en je kunt er vanuit gaan dat de proefpersonen dat begrepen hebben. Het feit dat deze metaforen toch een invloed hebben op mensen heeft te maken met de manier waarop metaforen worden verwerkt. Om metaforen te verwerken wordt hun primaire betekenis altijd geactiveerd, of de context dat nu vereist of niet. Dit kan worden aangetoond met hersenonderzoek. Een team van neurowetenschappers uit Cambridge geleid door Veronique Boulenger lieten hun proefpersonen zinnen horen zoals ‘hij pakte het idee op’ en vergeleken het patroon in hersenactiviteit dat dit teweegbracht met zinnen als ‘hij pakte hem bij de schouders’. Het bleek dat hand-gerelateerde hersengebieden geactiveerd werden in beide zinnen, hoewel het oppakken van een idee niets te maken heeft met iets daadwerkelijk op- of beetpakken.

Manipuleren door middel van taal kan dus gebruik maken van het feit dat sprekers de primaire betekenis van een woord niet kunnen onderdrukken en metaforen kunnen daar uitstekend voor worden ingezet. Zoals we hebben gezien kan dit vervolgens zelfs ingezet worden om politiek gevoelige kwesties zoals criminaliteitsbestrijding te beïnvloeden.

Richard Kunert & Diana Dimitrova
Vertaald door Charlotte Poulisse & Lotte Schoot

Verder Lezen?

Boulenger, V., Hauk, O., & Pulvermüller, F. (2009). Grasping Ideas with the Motor System: Semantic Somatotopy in Idiom Comprehension. Cebrebral Cortex, 19, 1905-1914. (link)

Thibodeau, P.H., & Boroditsky, L. (2011). Metaphors We Think With: The Role of Metaphor in Reasoning. Plos One, 6, e16782. (link)

About MPI

This is the MPI

The Max Planck Institute for Psycholinguistics is an institute of the German Max Planck Society. Our mission is to undertake basic research into the psychological,social and biological foundations of language. The goal is to understand how our minds and brains process language, how language interacts with other aspects of mind, and how we can learn languages of quite different types.

The institute is situated on the campus of the Radboud University. We participate in the Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour, and have particularly close ties to that institute's Centre for Cognitive Neuroimaging. We also participate in the Centre for Language Studies. A joint graduate school, the IMPRS in Language Sciences, links the Donders Institute, the CLS and the MPI.

 
Vragen en Antwoorden

Stuur de onderzoekers van
het MPI een nieuwe vraag: 

Outlined font 1,5 pt wide cirkle 3 pt.

Dit project werd door Katrien 
Segaert,
Katerina Kucera en 
Judith Holler
 opgestart. 

Momenteel wordt dit project
gecoördineerd door:
Katerina Kucera
Sean Roberts
Agnieszka Konopka
Gwilym Lockwood
Connie de Vos

Vroegere leden:
Joost Rommers
Mark Dingemanse