You are here: Home Q&A Vragen en Antwoorden Wat is het verschil tussen een dieptestructuur en een oppervlaktestructuur in taal?

Vragen en Antwoorden

Questions and Answers English Fragen und Antworten Deutsch

Is er iets wat u altijd al hebt willen weten over taal? Wij hebben misschien het antwoord! Op deze pagina beantwoorden we vragen over taal die gesteld zijn door mensen die geen taalonderzoeker zijn. Heeft u een vraag over taal? Stuur ons uw vraag via deze link! Onderzoekers van het Max Planck Instituut zullen regelmatig vragen selecteren en nieuwe antwoorden publiceren. Bezoek ons dus opnieuw in de toekomst, want dan vindt u hier nieuwe antwoorden en komt u nog meer te weten over taal. 

Wat is het verschil tussen een dieptestructuur en een oppervlaktestructuur in taal?

De termen 'dieptestructuur' en 'oppervlaktestructuur' verwijzen naar de verschillende niveaus waarop informatie wordt verwerkt in het taalproductiesysteem. Stel je bijvoorbeeld voor dat je een hond ziet die een postbode achtervolgt. Wanneer je deze informatie in taal omzet, creëer je een representatie die drie informatie-eenheden bevat: een hond, een postbode en de actie 'achtervolgen'. Deze informatie zit in het hoofd van de spreker als een onderliggende structuur, of 'dieptestructuur'. Als je de informatie wilt uitdrukken in taal, kun je bijvoorbeeld een zin produceren als 'de hond achtervolgt de postbode'. Dit is de oppervlaktestructuur, die bestaat uit woorden en geluiden die geproduceerd worden door een spreker (of schrijver) en die gehoord (of gelezen) worden door een luisteraar (of lezer). Hoewel de zin 'de postbode wordt achtervolgd door de hond' dezelfde gebeurtenis (dieptestructuur) omschrijft als de eerste zin, is de volgorde waarop je de twee figuren noemt (de oppervlaktestructuur) anders: één dieptestructuur kan dus verschillende oppervlaktestructuren hebben. Taalkundigen denken dat je verschillende 'verplaatsingsregels' kan toepassen op de informatie in de dieptestructuur, met als resultaat dat verschillende oppervlaktestructuren ontstaan. Deze verplaatsingen noemen ze taalkundige regels, die deel uit maken van onze grammatica. Sprekers (en schrijvers) moeten de regels leren om grammaticaal correcte zinnen te kunnen produceren.

Chomsky

Image: Duncan Rawlinson

Er betaan regels voor verschillende soorten uitingen. Andere voorbeelden van verplaatsingsregels  tussen de dieptestructuur en de oppervlaktestructuur, leiden tot declaratieve zinnen (jij hebt een hond) en vragende zinnen (heb jij een hond?). Hier is het ook in de regel opgenomen dat de volgorde van de eerste twee woorden in de zin omgedraaid moeten worden.

by Gwilym Lockwood & Agnieszka Konopka
Vertaald door  Lotte Schoot & Lorijn Zaadnoordijk

Meer weten?

Chomsky, N. (1957). Syntactic Structures. Mouton.
Chomsky, N. (1965). Aspects of the Theory of Syntax. MIT Press.

About MPI

This is the MPI

The Max Planck Institute for Psycholinguistics is an institute of the German Max Planck Society. Our mission is to undertake basic research into the psychological,social and biological foundations of language. The goal is to understand how our minds and brains process language, how language interacts with other aspects of mind, and how we can learn languages of quite different types.

The institute is situated on the campus of the Radboud University. We participate in the Donders Institute for Brain, Cognition and Behaviour, and have particularly close ties to that institute's Centre for Cognitive Neuroimaging. We also participate in the Centre for Language Studies. A joint graduate school, the IMPRS in Language Sciences, links the Donders Institute, the CLS and the MPI.

 
Vragen en Antwoorden

Stuur de onderzoekers van
het MPI een nieuwe vraag: 

Outlined font 1,5 pt wide cirkle 3 pt.

Dit project werd door Katrien 
Segaert,
Katerina Kucera en 
Judith Holler
 opgestart. 

Momenteel wordt dit project
gecoördineerd door:
Katerina Kucera
Sean Roberts
Agnieszka Konopka
Gwilym Lockwood
Connie de Vos

Vroegere leden:
Joost Rommers
Mark Dingemanse