In de vorige blogpost van deze reeks kwamen enkele communicatieve voordelen van het spiegelen van de woorden en gebaren van je gesprekspartner aan bod. Maar welke sociale effecten heeft wederzijdse imitatie? In deze blogpost gaan we in op zowel de sociale voordelen als de mogelijke risico’s van dit gedrag.
Het nabootsen van non-verbaal gedrag kan je sympathieker maken
Vraag je Google of ChatGPT naar ‘psychologische trucjes om sympathieker over te komen’, dan luidt een van de meest voorkomende adviezen: ‘Probeer de lichaamstaal, gebaren en gezichtsuitdrukkingen van je gesprekspartner te spiegelen.’ Dat suggereert dat je door het nabootsen van non-verbaal gedrag sympathieker overkomt. Maar is daar ook wetenschappelijk bewijs voor?
Uit een studie van onderzoekers van de New York University bleek dat mensen geneigd zijn om onbewust het non-verbale gedrag van hun gesprekspartner na te bootsen, zoals met de voet wiebelen of over het gezicht wrijven. De onderzoekers ontdekten bovendien dat mensen hun gesprekspartner sympathieker vinden en het gesprek als prettiger ervaren wanneer deze hun gedrag spiegelt. Dit fenomeen staat bekend als het kameleoneffect: we nemen het non-verbale gedrag van onze omgeving over, en die aanpassing zorgt ervoor dat we sympathieker overkomen.
Niet elke vorm van nabootsing is positief
Het nabootsen van een gesprekspartner kan positieve sociale effecten hebben, maar alleen wanneer het op de juiste manier gebeurt. Wanneer het verkeerd wordt toegepast, kan het juist negatieve gevolgen hebben, relaties schaden en ervoor zorgen dat anderen je minder sympathiek vinden. Denk bijvoorbeeld aan spotten of nadoen: als je iemands uitspraken en gedrag herhaalt om hem of haar belachelijk te maken, is het niet vreemd dat die persoon zich terugtrekt. Bovendien kan ook je eigen reputatie daaronder lijden.
Maar niet elke vorm van negatieve nabootsing is zo duidelijk als spot
Niet elke negatieve vorm van nabootsing is zo opvallend als iemand bespotten. Onderzoek heeft aangetoond dat ook anatomische mimiek de sympathie voor een gesprekspartner kan verminderen. Natuurlijke mimiek werkt spiegelbeeldig: mensen nemen het gedrag van anderen over alsof zij in een spiegel kijken. Wanneer de gesprekspartner bijvoorbeeld zijn linkerhand naar links beweegt, beweegt de ander zijn rechterhand naar rechts. Bij anatomische mimiek gebeurt juist het tegenovergestelde: men beweegt dezelfde hand als de gesprekspartner. Als de gesprekspartner zijn linkerhand beweegt, beweegt de ander dus ook zijn linkerhand. Hierdoor lijkt het alsof beide personen hun handen in tegengestelde richtingen bewegen.
Onderzoekers ontdekten dat mensen hun gesprekspartner minder sympathiek vinden wanneer zij op deze anatomische manier worden nagebootst dan wanneer zij helemaal niet worden nagebootst. Dit suggereert dat zelfs subtiele verschillen in de manier waarop iemand wordt geïmiteerd sociale gevolgen kunnen hebben.
Is nabootsing de moeite waard gezien de risico’s?
De manier waarop je het gedrag van je gesprekspartner overneemt, kan ervoor zorgen dat anderen je sympathieker of juist minder sympathiek vinden. Natuurlijkheid is daarbij de belangrijkste factor. De beste manier om iemand te spiegelen is door authentiek te blijven en het spontaan te laten gebeuren, zonder er bewust mee bezig te zijn.
Wanneer je jezelf er toch op betrapt dat je erover nadenkt – zeker nu je dit hebt gelezen – is het verstandig om slechts subtiel en spiegelbeeldig te spiegelen. Na verloop van tijd zal dit weer minder bewust gaan, waardoor je op een natuurlijke manier kunt profiteren van de positieve effecten van natuurlijke mimiek.
Geraadpleegde literatuur
- Chartrand, T. L., & Bargh, J. A. (1999). The chameleon effect: The perception–behavior link and social interaction. Journal of Personality and Social Psychology, 76(6), 893–910. https://doi.org/10.1037/0022-3514.76.6.893
- Casasanto, D., Casasanto, L. S., Gijssels, T., & Hagoort, P. (2020). The reverse chameleon effect: Negative social consequences of anatomical mimicry. Frontiers in Psychology, 11, 1876. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.01876
Fotocredits
https://www.magnific.com/free-photo/medium-shot-couple-decorating-home_54166763.htm
Share this page